Ev Hiç Neden “Tamamen Toplanmış” Olmaz?
Bir evi ne kadar toplarsanız toplayın, mutfak kısa süre sonra yeniden dağılır, çamaşır sepeti dolmaya devam eder, yerler tekrar kirlenir. Ev işleri sanki görünmez bir döngüye sahiptir. Bitmez. Çünkü ev işi, sonuç odaklı değil süreç odaklı bir emektir. Yapılır, görünür olur, sonra yeniden silinir.
Bu durum yalnızca fiziksel bir yorgunluk meselesi değildir; aynı zamanda zihinsel ve duygusal bir yük taşır.
Görünmeyen Emek Nedir?
Sosyolojide “görünmeyen emek”, yapılmasına rağmen fark edilmeyen, ölçülmeyen ve çoğu zaman takdir edilmeyen işleri ifade eder. Ev işleri bu tanımın en net örneğidir.
Yemek yapılır, yenir, biter.
Ev temizlenir, ertesi gün yine kirlenir.
Çocuk bakımı süreklidir; bitiş çizgisi yoktur.
Bu emek üretir ama geride somut bir “ürün” bırakmaz. Bu yüzden çoğu zaman “hiçbir şey yapmıyormuş” gibi algılanır.
Neden Daha Çok Kadın Emeği Olarak Görülür?
Toplumsal roller, ev işlerini tarihsel olarak kadınlara yüklemiştir. Ücretli emek kamusal alanda değer görürken, ev içi emek özel alanın sorumluluğu sayılmıştır. Oysa ev işleri;
Zaman yönetimi
Organizasyon
Planlama
Fiziksel dayanıklılık
gibi ciddi beceriler gerektirir.
Buna rağmen ev işi yapan kişi çoğu zaman “çalışmıyor” olarak tanımlanır. Bu da emeğin değersizleşmesine yol açar.
Zihinsel Yük: Asıl Yorucu Olan
Ev işlerini asıl bitmeyen hale getiren şey yalnızca fiziksel eylemler değildir.
“Ne pişecek?”, “Yarın ne giyilecek?”, “Temizlik ne zaman yapılmalı?” gibi sorular sürekli zihinde dolaşır.
Bu görünmeyen planlama hali, zihinsel yük olarak tanımlanır ve çoğunlukla fark edilmez. Oysa zihinsel yük, bedensel yorgunluktan daha kalıcı bir tükenmişlik yaratır.
Neden Takdir Edilmez?
Çünkü ev işi “olması gereken” olarak görülür. Yapıldığında fark edilmez, yapılmadığında hemen göze batar. Bu da ev içi emeği sürekli savunma pozisyonuna iter.
Sessizce yapılan işler sessizce tüketilir.
Ev İşleri Bitmez Ama Görünür Kılınabilir
Ev işlerinin bitmemesi bir başarısızlık değil, bu emeğin doğasıdır. Önemli olan bu emeğin:
Paylaşılması
Görünür kılınması
Değerinin kabul edilmesi
Ev işleri yalnızca temizlik ya da düzen değil; bir yaşam alanının sürdürülebilirliğidir.
Ev işleri bitmez çünkü hayat bitmez.
Ama emeğin görünmez olması kader değildir. Konuşuldukça, paylaşıldıkça ve adlandırıldıkça görünür hale gelir.
Belki de asıl soru şudur:
Ev işleri neden hiç bitmiyor değil, neden hâlâ yeterince değer görmüyor?